rozmawiające ze sobą nastolatki dziewczynki Komunikacja interpersonalna

Komunikacja interpersonalna bez tajemnic. Schemat komunikacji międzyludzkiej

Podstawowy kod, zanim padną pierwsze słowa

„Jak cię widzą, tak cię piszą”. Informacje nadajemy od pierwszego kontaktu, zanim jeszcze się odezwiemy. Czy nam się to podoba, czy nie, jesteśmy „rozszyfrowywani: przez partnera interakcji (tak nazwiemy osobę, z którą się spotykamy). Robi to nie tylko wzrokiem, czyli odbiera nasz sposób ubierania, fryzurę, makijaż itp., ale i słuchem – wnioskuje na podstawie tonu głosu, głośności wypowiedzi, płynności mówienia i oczywiście zasobu oraz doboru słów.

Mowa ciała również jest niezmiernie ważna, rozumiana przez umysł odbiorcy jako droga „na skróty”, bez słów. Kontakt wzrokowy – przesadnie intensywny jest odbierany jako agresja, próba zdominowania lub rodzaj „wyłączenia się", odcięcia, czasem też zainteresowanie seksualne; z kolei brak tego kontaktu wiąże się z niepewnością, nieśmiałością, uległością lub daje sygnał o chęci wycofania się z interakcji. Mimika mówi wiele nie tylko o emocjach, ale i o temperamencie czy nawet osobowości, przy czym – co ciekawe – według badań najwięcej przekazują nasze... brwi! Postawa ciała – wyprostowana i otwarta lub odwrotnie zamknięta, skulona, zgarbiona, pozwala wnioskować nie tylko rozmówcy, ale i naszemu własnemu mózgowi o tym, jak ważni jesteśmy w naszej społeczności, zmieniając procesy motywacji! Warto się wyprostować. Dalej: gesty. Intensywne lub oszczędne, wspomagające przekaz lub nienaturalne. Wreszcie: zajmowana przez nas przestrzeń i dystans, który zachowujemy bądź skracamy – co może być odebrane jako spoufalanie się lub nawet zagrożenie.

 

Przekazywanie informacji za pomocą języka ciała i symboli

Zwróćmy uwagę, że wszystko to jest bez związku z tematem i ważnością wypowiedzi – a warunkuje to, jak zostanie ona odebrana, czyli odkodowana. Możemy się zżymać, że wnioskowanie na podstawie rodzaju ubrania jest powierzchowne i niesprawiedliwe, niemniej te prawidłowości są jak oddychanie tlenem – trzeba je zaakceptować. Wszystkie elementy komunikacji niewerbalnej, najszybszej, intuicyjnej formy komunikacji społecznej, w ogromnym stopniu zależą od nas samych.

Elementy, stanowiące niewerbalne komunikaty, nadawane i odbierane przez ludzi, podlegają zmianom, dostosowaniom i poprawkom. Możemy nad nimi pracować i je ulepszać, aby wzmacniać umiejętności trafiania ze swoim przekazem do rozmówcy bez zakłóceń.

 

Akt komunikacji okiem Analizy Transakcyjnej

Język ciała, dobór słów, komunikacja werbalna i niewerbalna, podstawowe stany emocjonalne stanowią wyraz działania jednego z trzech Stanów Ja. Ja – Dorosły, Ja – Rodzic, Ja – Dziecko to elementarne funkcje psychiki, które aktywują się, gdy osoba mówi.

Za pomocą rzeczowego, świadomego i zachowującego neutralność stanu Ja – Dorosły mamy zdolność rozpoznawania nadawanych i odbieranych komunikatów przekazujących informacje. Jego skupienie na danych i jego decyzje pomagają nam uniknąć nieporozumień.

Gdy komunikat jest kierowany do partnera przez stan Ja – Dziecko, może być emocjonalny, związany z żartem, ciekawością, energią (to tzw. Dziecko Spontaniczne lub Naturalne), ale też buntem, oporem albo uległością i posłuszeństwem (Dziecko Przystosowane, Zbuntowane lub Uległe). Nadawanie komunikatu ze stanu Dziecka koresponduje ze stanem Ja – Rodzic u drugiej osoby (i odwrotnie). Wiąże się z oczekiwaniem wobec rozmówcy, by zaoferował pomoc, troskę (Rodzic Opiekuńczy) lub zarządził sytuacją, ocenił, wskazał kierunek (Rodzic Normatywny) ten typ Rodzica jest pobudzany przez rozmówcę w określonym celu, czasem by użalić nad sobą, czasem... by się pokłócić czy pobuntować.

 

Komunikacja międzyludzka w transakcyjnym modelu komunikacji

Choć może się wydawać, że mówimy tu o różnicach indywidualnych, cechach temperamentu itd., faktycznie każda osoba ma zdolność posługiwania się każdym ze Stanów Ja. Okoliczności, nawyki i osobista historia powodują, że łatwiej nam powtarzać przekaz informacji z danego stanu i spotykać się z dopasowanym do niego Stanem, jako sprzężeniem zwrotnym. Zatem porozumiewanie się ludzi można opisać za pomocą schematu: transakcji (wymian) prostych, gdy intencja po stronie nadawcy trafia do założonego przez niego stanu Ja po stronie odbiorcy. Wtedy rozmawia Dziecko z Rodzicem, Rodzic z Dzieckiem, Dorosły z Dorosłym itp.

Sprawy komplikują się, gdy jedna z osób zastosuje transakcję skrzyżowaną, zwracając się do innego Stanu Ja rozmówcy, niż „autor” poprzedniego przekazu. Wzrasta napięcie, które może prowadzić do przerwania lub eskalacji, ale również zbliżyć nadawcę do odbiorcy! Wyobraź sobie, że udało się postawić skutecznie granicę, zaskoczyć i odwrócić uwagę konfliktowej osoby, tak że zaczęła się śmiać z samej siebie. A może wyrazić sprzeciw wobec przekleństw w rozmowie? Ustalić punkt wyjścia, zamiast na siebie napadać? Ogólnie, by przełamać jakiś niekorzystny schemat między nadawcą i odbiorcą, trzeba skrzyżować transakcję.

 

Proces komunikacji świadomie i czytelnie dla odbiorcy

Komunikacja interpersonalna polega na wymianie informacji między uczestnikami rozmowy. Im bardziej komunikat jest przekazywany z emocjonalnego, nieświadomego stanu Ja bez zaangażowania przytomnego stanu Ja Dorosły, tym większe ryzyko nieporozumień, eskalacji lub zerwania kontaktu. Tym większe koszty, które rozwinęły w niektórych przypadkach od poziomu konfliktu do poziomu batalii sądowych, wojen i spraw kryminalnych. Schemat niezdrowej komunikacji jest zawsze ten sam, to tylko kwestia czasu i powtarzalności.

By nie wpaść w komunikacyjny klincz, starajmy się zwerbalizować swoje intencje rzeczowo, z szacunkiem, unikając naruszania czułych punktów drugiej strony. Nazywając rzeczy po imieniu, ale z wzięciem pod uwagę kontekstu: relacji między nadawcą a odbiorcą. Pamiętajmy, by ubierać w słowa to, co chcemy przekazać, tak by nie zapraszać adresata do rozgrywki emocjonalnej. Skorzystajmy z tego, że mamy narzędzie, pozwalające nam zoptymalizować sposób przekazywania informacji zwrotnej (FUKO w skrócie: fakty, uczucia i myśli, konsekwencje lub oczekiwania). Świadczy to o przekazywaniu informacji pomiędzy rozmówcami z użyciem stanu Ja – Dorosły.

Powiązane artykuły

HTML Button Generator